یادی از دکتر ذبیح الله قربان ، افتخار جامعه پزشکی آباده و استان فارس :
دکتر ذبیح الله قربان به سال 1282 هجری شمسی در شهر آباده چشم به جهان گشود ، تحصیلات ابتدایی را در شهر آباده و اصفهان به انجام رساند و سپس برای ادامه تحصیل راهی تهران شد،تحصیلات متوسطه را در این شهر و کالج امریکایی بیروت به پایان برد و از دانشگاه لیون فرانسه در رشته پزشکی فارغ التحصیل شد و پس از اتمام تحصیلات به شیراز آمد و طبابت را آغاز کرد.
دانشکده پزشکی و دانشگاه شیراز به همت وی بنیان گذاشته شد.
دکتر قربان از خدوم ترین ، کارآمدترین و تاثیرگذارترین اندیشمندان ایرانی محسوب میشود.
دکتر قربان، انسانی وارسته بود که به واژه بزرگی و بزرگواری اعتباری خاص بخشید.
او گنجینه افتخارآمیزی از دانش و فضیلت، سازندگی و خلاقیت،فروتنی و صداقت بود.
نبوغ فطری ، سرشت طبیعی و اندیشه های شگرف، از او انسانی ساخته بود که به راستی در نوع خود نظیر نداشت.
او دست پرورده محیط خود نبود،محیط دست پرورده او بود، گاهی انسان ها را محیط می سازد اما برخی از آدم ها محیط را می سازند. دکتر قربان را به جرات می توان از این نوع انسانها به حساب آورد.
اگر بپذیریم که دانشکده پزشکی و پس از آن دانشگاه شیراز در سایه همت و حمیت،تلاش و کوشش،خلاقه اندیشی و درک آگاهانه دکتر قربان به وجود آمد، قبول خواهیم کرد که او به مفهوم واقعی سازنده محیط پزشکی فارس بود.
تربیت 1039 نفر پزشک، برابر آمار رسمی موجود،آنهم در شرایط سخت و دشوار که هر لحظه سنگی پیش پای پوینده توانمندی چون دکتر قربان قرار میگرفت،کارستانی بود که از عهده همه کس بر نمی آمد.
متن لوح سپاس بنیاد قلب فارس به ایشان در مراسم بزرگداشتش :
استاد عالیقدر، جناب آقای دکتر ذبیح الله قربان
لحظه لحظه های زندگی پربارت را فرشتگان آسمان به تماشا نشسته اند و آیه آیه های خدمات ارجمندت را دلدادگان علم و فضیلت در گوش هستی زمزمه می کنند.
تو از تبار بوعلی و بقراط و سقراط هستی.
سیمرغ دانش و ایثار تو، دل سودائی رهوان علم و معرفت را شکوه قاف داده و توان و تحمل تو، تقدیر را شرمنده کرده است.
اینک شاگردان تو، به نکوداشت یک قرن حیات قداست آمیزت، با بضاعت اندک خویش،زبان به سپاس و آفرین می گشایند؛و از پیشگاه خداوند بزرگ، استدعا دارند که سالیان دراز دیگر،شاخسار پر برکت درخت ثمر بخش زندگی تو بر گستره علم و فضیلت این شهر اهورایی سایه گستر باشد.
خوش تر آن باشد که سر دلبران گفته آید در حدیث دیگران
گوشه ای از گفته های سخنرانان مراسم تجلیل از دکتر قربان :
دکتر فرخ سعیدی:
دکتر قربان آنچنان ایستادگی کردند که برای من الگو شدند، رفتار دکتر قربان علاوه بر دانش و خدمات ایشان به گونه ای بود که باید برای نسل جوان الگو و درس باشد.
دکتر سهیلا سالاری:
امروز ما بدان جهت گرد هم آمده ایم تا نام،آوازه و تلاشهای مردی را به یاد آوریم که قطعا نمی توان نامش را از عرصه تاریخ فارس پاک کرد، دکتر قربان از اسطوره هایی است که حقی بس عظیم بر گردن پزشکی فارس و بی تردید بر گردن تمامی مردم ایران دارد.
دکتر رجائی:
بنیان،پایه واساس دانشکده پزشکی و دانشگاه شیراز با تلاش و کوشش خستگی ناپذیر این شخص پایه گذاری شد.آنچه ایشان را بیشتر ممتاز و دوست داشتنی می کرد،انسانیت والایش بود.دانش ایشان با بینش همراه بود.
نوشته فراموش نشدنی استاد محمد بهمن بیگی در وصف آباده و دکتر قربان :
من شهر آباده را بیش از همه شهرهای ایران دوست می دارم.
من این شهر کوچک را حتی بیش از شیراز جنت طراز دوست می دارم.
آباده شهر بزرگی نیست،شهر قشنگی نیست،آب و هوای راست و درستی ندارد.
آباده بازار پر رونق ندارد،آثار تاریخی قدیم و عمارت باشکوه جدید ندارد.گلدسته ها،مناره ها،گنبد ها و مساجد آراسته ندارد.
آباده آباد نیست، همسایه کویر است، دور و برش را بیابان های خشک گرفته اند،آباده آب کافی ندارد،رودخانه ندارد،دریاچه ندارد،جنگل سرسبز و مناظر دلکش طبیعی ندارد.
لیکن من با تمام کمی ها و کاستی ها، این شهر کوچک را بیش از همه شهر های ایران،حتی بیش از شیراز جنت طراز دوست می دارم.
برای آنکه آئین مقدس مردم دوستی و خدمتگذاری رونق گیرد،مردم دوستان و خدمتگذاران را بستاییم و مهد پرورش آان را از یاد نبریم.
آبــــاده مهد پرورش زنانی والا و آزده مانند میمنت دانا و طلیعه آگاه بوده است.
در آباده مردانی مانند دکتر دانا،دکتر آگاه، مهندس عطا آگاه،دکتر واعظ زاده،دکتر اعرابی،دکتر قربان و مهربانانی دیگر از همین قبیل چشم به دنیا گشوده اند.
ما مردمان جنوب ایران،از شهری و روستایی گرفته تا ایلی و عشایری،قسمتی از تندرستی و سلامت خود را مدیون عزیزان آباده ای هستیم.
من هرگاه کلمه زیبای آباده را از زبانی می شنوم و در جایی می خوانم، بی درنگ به یاد محبت،خدمت،وفا و شفا،دارو و درمان می افتم. به یاد آموزشگاه های پرستاری،بهداری،به یاد دانشکده پزشکی ودانشگاه شیراز می افتم.
درود بر آباده ، درود بر خیل عظیم پزشکان این شهر و دیار و درود بر پیشاهنگ و سرسلسله آنان؛
دکتر ذبیح الله قربان
خدمات ارزنده دکتر ذبیح الله قربان به زبان دکتر سردار ارشدی ( با اندکی تصرف و تخلیص) :
دکتر ذبیح قربان در تاریخ 14 فروردین 1283 در شهر آباده متولد گردید تحصیلات ابتدایی را در مدرسه تربیت آباده آغاز نمود، این مدرسه به همت پدر ایشان حاج علیخان که از افراد خیر و روشنفکر آباده بودند احداث شد و اولین مدرسه ای بود که در شهرستانی از استان فارس احداث می شد...... دکتر قربان در سن 11 سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان رفت و بعد از مدتی عازم تهران و در کالج امریکایی تهران به تحصیل ادامه داد و در سال 1301 موفق به اخذ دیپلم از این کالج گردید و برای ادامه تحصیل عازم بیروت شد و پس از 8 سال به دریافت دیپلم دکترای پزشکی نائل شد.سپس برای دوره تخصصی عازم فرانسه شد و در سال 1310 یا ایران بازگشت و در شیراز خدمات پزشکی را آغاز نمود.
گوشه ای از خدمات ایشان:
1- در سال 1325 با هرینه شخصی خود اقدام به لوله کشی آب تمیز در مسجد وکیل شیراز نمود که حسن اثر بسیار در جامعه داشت.
2- در همین زمان آموزشکاه عالی بهداری را به منظور تربیت بهدار جهت خدمات پزشکی در دهات و روستاها تأسیس نمود.
3- در همین ایام در سالهای 25 و 26 با کوشش و جدیت فراوان با اخذ بودجه از دولت و کمک مردم بیمارستان صد تختخوابی سعدی شیراز را اولین بیمارستان مجهز در شیراز بود را تأسیس نماید.
4- ایشان سپس اقدام به تأسیس آموزشکاه پرستاری و بهیاری نمود که دانش آموختگان آن در بیمارستان سعدی شیراز و بیمارستان های سایر نقاط شیراز که به همت خود ایشان ساخته شده بود مشغول خدمت به بیماران می شدند.
5- برجسته ترین خدمت دکتر قربان تاسیس دانشکده پزشکی شیراز بود که با وجود مخالفت های فراوان مسئولین دانشکده پزشکی تهران بر اثر فعالیت های خستگی ناپذیر ایشان در سال 1328 این دانشکده تأسیس و شروع به کار کرد.
6- ایشان در سال 1332 موفق به تـأسیس دانشکده ادبیات شد.
7- در سال 1333 دانشکده کشاورزی را بنیان گذاشت .
8- در همان سال دانشکده مهندسی را نیز تأسیس کرد .
9- و در نتیجه تلاشهای خستگی ناپذیر ایشان دانشگاه شیراز تولد یافت و خود معظم له به ریاست آن منصوب گردید.
10- لازم به یادآوری است که ایشان در سال 1318 اداره بهداری استان فارس را تحویل گرفت و اقدام به تاسیس سازمان های بهداشتی و درمانی در شهر های فارس نمود.
11- احداث اولین کارخانه شیر پاستوریزه کشور در شیرازو
12- از جمله خدمات درخشان ایشان تأسیس آسایشگاه مسلولین شیراز در سال 1326 بود.
13- ایشان در اقدامی دیگر بیمارستان فخرآباد( قطب الدین فعلی) را بنیان گذاشت که به سوانح و سوختگی اختصاص یافت.
14- ایشان از سال 1320 تا 1325 در سمت مدیر عامل سازمان خدمات اجتماعی فارس خدمات ارزنده ای در نقاط مختلف فارس انجام داد.
15- در سال 1313 به عنوان پزشک قانونی فارس منصوب که تا تاریخ 1324 به تنهایی انجام وظیفه می کرد.
ایشان بالاخره پس از عمری تلاش شبانه روزی در راه تکمیل موسسات و سازمانهایی که خود به وجود آورده بود، در سال 1350 به افتخار بازنشستگی نائل گردید و بعد از آنهم در سمت های
1- ریاست سازمان نظام پزشکی شیراز
2- ریاست جمعیت شیر و خورشید سرخ
3- ریاست انجمن مبارزه با سرطان
4- ریاست هیئت تنظیم بهداشت خانواده
5- و ریاست انجمن پزشکان فارس خدمات صادقانه خود را ادامه داد.
ایشان سرانجام در سال تابستان 1385 پس از عمری تلاش خستگی ناپذیر در شیراز جان به جان آفرین تسلیم کرد و پیام تسلیت مردم آبـــــــــاده توسط جناب آقای پرویز فرزانه در مراسم ختم آن مرحوم در مسجدالرسول شیراز در تاریخ نهم تیر ماه 85 قرائت گردید.
متن پیام تسلیت مردم آبــاده :
به نام خداوند جان و خرد
دکتر قربان جاودانه شد
یاد و خاطره بزرگ مردی را گرامی می داریم که اگر چه دیگر در میان ما نیست اما نهالی را که او با تلاش فراوان و خون دل خوردن های بسیار پروراند؛اکنون درخت تناور و باروری است که که از ثمراتش نه تنها مردم این استان بلکه جهانیان بهره می برند.
دکتر قربان زمانی پرچم پزشکی مدرن را در استان فارس برافراشت که بیماری ها و امراض گوناگون در کشور ما بیداد می کرد و جهل و خرافه پرستی که به علم طب نیز سرایت کرده بود،مزیدی بر علت ها؛ و مبارزه با این هر دو چه دشوار! اما چه سنگری محکم تر از سنگر علم و دانش در برابر جهل و واپس گرایی ؟
دکتر قربان فرزند برومند ( حاج علیخان بزرگ) است،مردی که تا ابد نامش بر تارک تاریخ شهرستان آبـــاده خواهد درخشید ومردم آباده همه متفق القولند که حاج علیخان صد سال از زمان خود جلوتر بوده است.او موسس و بنیانگذار اولین مدرسه به سبک جدید در سالهای قبل از 1300 در آبــاده بوده و بسیاری از قنوات و کاریز ها را به هزینه شخصی خود احداث کرده و منشأ خدمات بی شمار دیگر شده است.
مرد روشنفکر وآینده نگری که در آن سالها یعنی دهه اول 1300 فرزندان خود از جمله ذبیح الله نوجوان را از آبــاده جهت تحصیل علم پزشکی جدید به دانشگاه بیروت که آن روزگار بهترین دانشگاه خاورمیانه بود فرستاد.
دکتر ذبیح الله خان که همانند پدر بزرگوار صد سال از زمان خود جلوتر می اندیشید اکنون به ساحلهای ناپیدا کران کوچیده و به اسطوره ها پیوسته، اما آثار و نتایج کوشش ها و تفکرات مترقیانه او به جا مانده و همچون چراغی تابناک فرا راه دانش پژوهان و دانشجویان قرار گرفته است.
دکتر قربان نمرده است،((مرده آنست که نامش به نیکویی نبرند))، مرگ چیست که بتواند این لقمه گرانقدر را به کام فرو برد ؟
فقدان جانکاه آن دانشی مرد گرنمایه که افتخار علم طب نوین ایران است را به فرزندان فرزانه اش اساتید محترم اقایان دکتر کامبیز و دکتر نرسی و جامعه پزشکی و علمی ایران صمیمانه تسلیت عرض می نماییم . توفیق و سعادت همگان را آرزومندیم.
جامعه پزشکان آباده
دانشگاههای آزاد و پیان نور آباده
شورای شهر و جامعه اصناف و بازاریان آباده
روحش شاد یادش گرامی و راهش پر رهرو باد.
........................................................................................................
همه این نوشته ها در بزرگداشت فردی است که مایه غرور ما آباده ای هاست، برای اندیشمند فرزانه ای که جای نام پر افتخارش بر یکی از خیابان ها یا بیمارستان های زادگاهش بسیار خالیست و متأسفم برای شهرم که نام خیابانی یا تنها بیمارستانش را از بزرگترین نماد علم و همت و هویتش دریغ می دارد.
با تشکر فراوان از جناب آقای پرویز فرزانه به پاس رهنمودشان در نوشتن این یادنامه
1- تمامی نقل قولها برگرفته از کتاب "یادنامه دکتر قربان" است.