آب نیست وگرنه شناگران ماهری هستیم
از نوری صرافیان :
منتشر شده در نشریه برزویه چاپ آلمان سال 1999
-------------------------------------------------------------------------------
تصاویر اسکن شده مقاله :
رشد شهر نشيني و صنعتي شدن جوامع شهري ، فرهنگ جامعه را به سرعت از اعتقادها و آداب و سنن و تمايل به زندگي امروزي، جوامع شهري را از پايبندي به يكديگر و مناسبات خانوادگي و خويشاوندي دور كرده است .
در جوامع سنتي و روابط اجتماعي به هم پيوسته بود و باورهاي مشترك و مشخصي وجود داشت و افراد همديگر را مي شناختند اعتماد ميان افراد بيشتر و روابط اجتماعي براساس آشنايي هاي دراز مدت و دوستي و مناسبات فاميلي و خانوادگي استوار و پايدار بود . ولي جوامع بزرگ شهري امروز به خاطر وجود شرايطي خاص، فرصتي براي شناختن افراد نگذاشته است .افراد به جاي خانه و محيط زندگي در محيط كار با افراد بسياري روابط برقرار مي كنند و اما به دليل شغلهاي متفاوت و موقعيت اجتماعي افراد و روابط با روابط سنتي متفاوت است كه در اين ارتباط بيشتر به جاي وجود علايق و احساسات ، غلبه با موقعيت اجتماعي افراد است . در شهر هاي بزرگ تحرك اجتماعي و تغيير پايگاه طبقاتي به راحتي صورت مي گيرد و ضمن نامتجانس بودن فرهنگ شهري بيشتر مواقع ، سازمان شكني اجتماعي و تغيير ساختار سنتي را به همراه دارد . اين موضوع بيشتر ناشي از تراكم بالاي جمعيت و وجود فرهنگ هاي گوناگون و رنگ باختن برخي از آنها و اختلاط با هويت شهري و گسترش منطقه هاي حاشيه نشين و در نتيجه ايجاد فاصله ميان قشرهاي مختلف در اين جوامع است . امروزه شهرها بيگانگي را در انسان ها تقويت مي كنند و احساس تنهايي و جدايي و تمايل به تنهايي را در ميان طبقات مختلف جامعه رشد مي دهند .
وجود معضل هاي بزرگ شهري مانند ترافيك هاي سنگين و گسترده و بيكاري و كمبود و يا گراني مسكن و گسترش جرم و جنايت و آلودگي هاي زيست محيطي و فرهنگي علاوه بر گسترش زمينه هاي بي اعتمادي ميان انسانها اين احساس را در شهرنشينان ايجاد مي كند كه شايد مسئولان شهري قادر به اداره شهر نيستند و اين امر در پاره اي مواقع ميل به قانون گريزي را در جامعه دامن مي زند و جلوگيري از اين كار نيازمند برنامه ريزي هاي فرهنگي و ايجاد بستر فعاليت هاي سالم و سازگار از سوي مديران و مسئولان است .
مديريت فرهنگي نياز ضروري :
در اين چند سال افزايش جمعيت و گسترش ترافيك و آلودگي هاي زيست محيطي و كمبود و گراني مسكن ذهن بسياري از برنامه ريزان شهري و مديران اجرايي شهر را بيش از پيش به خود مشغول كرده بود و جلسه هاي بسياري هم براي حل آنها تشكيل شده و مي شود , ولي همه اينها بيشتر با فيزيك و ظاهر شهرها در ارتباط است و ضمن اينكه هنوز پاسخ منطقي و مناسب براي اين مسائل پيشنهاد نشده است ولي آنچه فراموش شده نيازهاي فرهنگي و رسيدگي به آرمان ها و خواست هاي دروني جامعه است .
هر شهري در كنار ساخت فضاها و كالبد شهر و نيازمند برقراري روابط معقول بين محيط طبيعي و فيزيكي با وضع اجتماعي و فرهنگي است . به طور معمول درشهر ها, ريشه بسياري از بحران هاي بزرگ و زنجيره اي را بايد در ضعف فرهنگ بومي و محله اي دنبال كرد .
در شهر هايي كه زندگي ماشيني مراكز فروش دور از منزل و نبود يا كمبود فضاها و عرصه هاي عمومي در محدوده محله ها و نواحي , منجر به از بين رفتن روابط محله اي و منطقه اي شده است , خصوصي شدن اوقات فراقت , گذراندن زمان زياد در منزل , كاهش ارتباط ميان همسايگان , نبود زمان و فرصت كافي براي تخليه فشارهاي ناشي از مشكلات زندگي روزانه و مانند اينها گسترش يافته و بر ايجاد و تشديد بحران هاي شهري موثر واقع شده است .
ضمن آنكه بي توجهي و آگاهي نداشتن حكومت هاي محلي يا همان شهرداري ها به مسائل اجتماعي و فرهنگي روز زمينه را براي افزايش اين بحران ها و نابساماني هاي شهري هموار كرده است . اين امر دليل محكمي بر نياز ضروري شهرها به مديريت كامل و جامع شهري در همه مسائل بويژه مسائل فرهنگي و اجتماعي است .
اصلاح فرهنگ شهري راه حل جلوگیری از بحران احتمالی آینده :
اما در شهر آباده اصلاح فرهنگ شهري راه حل جلوگیری از بحرانی است که در آینده به دلیل فقر فضاهاي فرهنگی میتوان انتظارش را کشید و نباید فریب فرهنگ بالای مردم شهر در حال حاضر را خورد زیرا به دلیل گسترش مهاجرت به شهر آباده که در آینده به دلیل مراکز صنعتی در حال ایجاد، بیشتر نیز خواهد شد این فقر فضاهاي فرهنگی میتواند فرهنگ و امنیت شهر را دچار مشکل کند و این عدم امنیت، قانون گریزی، که از معضلات اصلی شهر های بزرگ در ایران هست را به دنبال دارد .
هر چند وظايف شهرداري ها براي ما بيشتر در ظاهر شهرها خلاصه و نمود داشته است , اما وظايف ديگري هم بر عهده شهرداري ها قرار دارد و حمايت از نهاد هاي متولي فعاليت هاي هنري , سرگرم كننده , تفريحات جمعي , شهري و نظاير آنها ، حمايت و تقويت فعاليت هاي فرهنگي و اجتماعي از آن جمله است .
در طول چند سال گذشته توجهاتي به خرده فرهنگ هاي موجود در شهر شده است , اما بايد گفت كه عدم توجه کافی به اين خرده فرهنگ ها و عدم تلاش براي بالابردن كيفيت شاخص هاي فرهنگي موجب شده برنامه هاي فرهنگي به نتيجه نرسد.
برنامه ريزان شهر باید با ايجاد هماهنگي ميان دستگاههاي تصميم گيرنده در حوزه فرهنگي و اجتماعي يعني شهرداري و شورای شهر,سازمان فرهنگ و ارشاد اسلامي , سازمان ميراث فرهنگي , سازمان تربيت بدني و برخي ديگر از دستگاهها كه هر كدام به گونه اي داراي تجربياتي در برنامه هاي فرهنگي , اجتماعي و تفريحي هستند مهمتر از همه با حمایت کامل از بخش خصوصی با ایجاد مراکز فرهنگی و تفريحي که نبودشان به شدت در شهر احساس میشود وایجاد فرهنگ مناسب شهرنشيني که بهبود رفتار شهروندان را به دنبال دارد در حل معضل فرهنگی شهر بکوشند که این مقوله پايه و اساس پايداري و دوام هر شهر است .
فرهنگ در اينجا شامل موضوع هاي اجتماعي , هنري , ورزش همگاني , محيط زيست , محصولات فرهنگي , صوتي تصويري و خدمات آموزشي است . در چارچوب اين حركت , ايجاد تعادل , تناسب و هماهنگي در برنامه ريزي هاي كلان شهري ضروري است و همه اجزاي شهر بايد با در نظر گرفتن نقش فرهنگ در مناسبت هاي اجتماعي شهر , تاسيسات شهري , نظام حمل و نقل و كالبد شهر و كاربري هاي شهري سعي كنند تعادل لازم را بوجود آورند .
تبيين و تعيين مباني فرهنگ شهر نشيني براي همه مردم بويژه قشر جوان و نوجوان , برقراري زمينه مناسب براي رشد و اعتلاي اين فرهنگ و ارتقا و اصلاح فرهنگ همگاني با تكيه بر خانه های فرهنگ شهر(كه پايگاه اصلي فعاليت هاي فرهنگي و آموزشي شهري است ) گامي موثر در دستيابي به شهر فرهنگي است .
البته ناگفته نماند ايجاد توسعه فضاهاي فرهنگي مانند فرهنگسراها , خانه هاي فرهنگ , كتابخانه هاي عمومي و تخصصي , نگار خانه ها , موزه ها و بنا هاي فرهنگي به فراخور جمعيت محله ها و منطقه هاي شهري در حوزه فعاليت ها و برنامه هاي شهرداري هاست .
--------------------------------------------------------------------
نوشته شده در تاریخ یکشنبه هشتم اردیبهشت ۱۳۸۷
یکی از سوالاتی که همواره در ذهن خودم و دیگر دوستداران آباده وجود دارد این است که شهر آباده تاچه حد زیباست ؟
با اینکه تعاریف مختلفی از زیبایی وجود دارد و گاه این تعاریف شکل نایافتنی به خود میگیرد اما در عین حال زیبایی یک شهر یکی از مهمترین خواسته های مردم و البته از مهمترین وظایف نهادهای مسئول شهر است .
بر کسی پوشیده نیست که شهر آباده یکی از تمیز ترین ( و نه زیباترین) شهر های استان فارس و بدون شک تمیز ترین شهر منطقه در بین شهرهای شمال فارس شهرهای نزدیک از استانهای اصفهان و یزد می باشد . این تمیزی بدون شک مدیون فرهنگ بالای مردم شهر است که البته تلاش پاکبانان عزیز هم بر کسی پوشیده نیست .
اما چگونه باید از این تمیزی به سوی زیبایی حرکت کنیم ؟ کاری که دیگر فرهنگ مردم در آن نقش زیادی نخواهد داشت . نقش موثر در این زمینه را باید مسئولین شهر به ویژه شهرداری ایفا نماید .
مطمئناً ساخت و سازها باید در شهر ها به گونه ای باشد که در عین حفظ اصالت آن به رشد و توسعه همگون شهر منجر شود که متاسفانه توسعه شهر آباده بسیار ناهمگون صورت گرفته است .
در کمال تاسف وضعیت تبلیغات در شهر به گونه ای بسیار نامنظم وجود دارد و تابلوهای تبلیغاتی و علی الخصوص پارچه نوشته ها در شکل کاملا غیر شکیل و البته گسترده؛ ناهماهنگی و نازیبایی بصری بسیاری ایجاد کرده است . این در حالی است که طبق اصول شهر سازی دیده شدن و رویت ساختمانها باید در اولویت باشد .
متاسفنه تابلوهای تبلیغاتی خودشان را بر چهره و نمای شهر تحمیل کرده اند و هر نهادی به خود اجازه می دهد با پارچه نوشته ای تمام زیبایی شهر و و به ویژه میادین مرکزی شهر را فدای دستاورد های اقتصادی خود کند .
میدان های اصلی نماد زیبایی هر شهر محسوب می گردند .اهمیت میدان های اصلی شهر مانند ولی عصر , امام , آزادی و انقلاب برای آبـــاده همانند میدان آزادی برای تهران , نقش جهان و انقلاب برای اصفهان و گاز و ستاد برای شیراز است . ولی آیا تا کنون پارچه نوشته ای در این نمونه میدانها مشاهده کرده اید؟ در سراسر میدان عظیم نقش جهان در اصفهان غیر ممکن است پارچه نوشته ای تبلیغاتی دیده شود . این وظیفه شهرداری است که با قدرت و تحکم بیشتر مانع از نصب هر گونه پارچه نوشته و سایر تابلوهای تبیغاتی در میدانها و مراکز مهم شهر شود که نه تنها هیچ جلوه ای از زیبایی را نصیب شهر نمیکند, که تنها از زیبایی شهر می کاهد .
تلاش شهرداری در ملزم کردن ساختمانهای در حال ساخت به رعایت ساختمان سازی اصولی از دیگر عوامل موثر در این زمینه است .
استفاده از نقاشی های روی دیوار از ابزاهای زیبا سازی در همه شهرهاست که خوشبختانه در شهر آباده نیز مورد استفاده قرار گرفته است اما اگر این نقاشیها به صورت متریال کاشی انجام گردد (مانند زیرزمین و اطراف حرم مطهر امام رضا (ع) )زیبایی و دوام دوچندانی نسبت به نقاشی های معمولی با رنگ روغن و پلاستیک خواهد داشت .
بلوار شهید چمران به علت رفت و آمد مسافرین می باست از هر لحاظ زیباترین خیابان شهر باشد اما متاسفانه خیابانی هست که کمترین توجه به ان آنجام گرفته است. جداول کثیف , آسفالت نامناسب , درختکاری و چمن کاری ناچیز و.... از عوامل این نازیباییست .
تنوع و نوآوری , استفاده از مجسمه ها و .... میتواند شهر را از این حالت افسرده نجات دهد هرچند عریض نبودن خیابانهای شهر تمام تلاش مسئولین در زیبا سازی شهر را تحت تاثیر قرار میدهد ...... ایکاش مجوز ساخت و سازهای گسترده لااقل در محدوده خیابان اصلی شهر داده نمیشد تا در طی برنامه ای حتی 20 یا 30 ساله اقدام به عریض نمودن خیابان اصلی شهر میشد اما با این حجم ساخت وساز در این محدوده عملا آرزوی داشتن خیابان مرکزی عریض, کاملا دست نیافتنی شده است .همین امر متاسفانه هم اکنون برای خیابانهای طالقانی , قدس , معلم , مدرس و ..... در حال رخ دادن است.
وضعیت اسفاک روشنای شهر عاملی است که حل آن از عوامل مهم زیباسازی شهر است. ورودی جدید و زیبای شهر از سمت شیراز به دلیل نور کافی و البته خوش سلیقگی در ایجاد فضای سبزش مصداق این ادعاست .
استفاده از اتوبوس های فرسوده و زشت توسط دانشگاه آزادعلاوه بر توهین به شعور دانشجویان این دانشگاه , دهن کجی به مردم شهر نیز هست که متاسفانه استفاده از اتوبوسهای مشابه در اتوبوسرانی شهر این نازیبایی شکل گسترده تر به خود گرفت.
با وجود این همه بروشورهای تبلیغاتی و آگهی های ترحیم بر در و دیوار شهر وعدم سازماندهی آن چگونه می توان توقع داشتن شهری زیبا داشت .
مبلمان شهری امروزه مهمترین ابزار طراحی شهری است. تلاش مدیران از طریق ارتباط صحیح بین این نمونه امکانات با محیط شهر و شهروندان در نهایت موجب افزایش زیبایی شهر مشود.
استفاده از طرحهای اسلیمی و ایرانی در مکان های خاص هم از عوامل موثر در مقوله زیبا سازی شهر است .
این موارد به همراه دیگر عوامل فراوان زیبایی شهر میتواند شهری زیباتر , دلچسب تر برای ما فراهم آورد که مسلما حق این مردم فرهیخته چیزی بسیار بالاتر از آن است .
خیلی متاسفم که تاکنون در وبلاگم نامی از بانوی ادبیات شهرمان نیاورده ام و از همین جا عذرخواهی خودم را از ایشان اعلام میکنم.
دیشب برای چندمین بار رمان جاودان " پر " اثر ماتیسن و با ترجمه زیبای بانوی ادبیــــــــــــــــــات شهرمان سرکار خانم " میمنت دانا " را خواندم و هنوز برایم تازگی بار اول را داشت .
نثر زیبای ماتیسن در کنار ترجمه فراموش نشدنی خانم " میمنت دانا " ارزش این اثر فوق العاده را دوچندان کرده است .
کتاب من چاپ 1345 و چاپ ششم این اثر است .
همانطور که گفتم این کتاب مربوط به حدود 41 سال پیش است که پشت جلد این کتاب بدین شکل خانم میمنت دانا را معرفی نموده است که عین آن مطلب چنین است :
" میمنت دانا " در آباده متولد شد تحصیلات ابتدایی خود را در همان شهر به پایان رساند و سپس در شبانه روزی انگلیسیها در اصفهان به تحصیل پرداخت و سپس در دانشگاه امریکایی بیروت دوره پرستاری و مامایی را به پایان رساند.
ترجمه پر در سال 1329 انجام گرفت که به دنبال خود شهرت بسیاری برای مترجم فراهم کرد.
کتابهای " بابا لنگ دراز" ، " دم غنیمت است " ، " تسخیر ناپذیر " و ..... توسط ایشان به فارسی در آمده است.
مترجم کتاب علاوه بر کارهای ادبی در کارهای اجماعی نیز سهم موثری دارد .وی رئیس بیمارستان شهرداری شیراز، رئیس مهد کودکان شماره 2 و آموزشگاه پرستاری شاه بوده است .
وی هم اکنون ریاست آموزشگاه بهیاری سازمان دانشجویان دانشگاه شیراز، شورای زنان و مدیریت بیمارستان سعدی را بر عهده دارد " .
همانطور که قبلا گفتم این متن مربوط به پشت جلد رمان " پر " در 41 سال پیش است .
شهر آباده و مردم فرهنگ دوستش به بزرگان خود افتخار میکنند و سلامتی و سربلندیشان را از ایزد متعال خواهانند.
از زمان ایجاد وبلاگ " شهر من آباده " به عنوان اولین وبلاگ پویا با موضوعیت شهرستان آباده و سپس ایجاد وبلاگهای دیگر با این هدف یعنی " تلاش برای توسعه همه جانبه شهرستان آباده" مطالب بسیار و عمدتاً ارزشمندی در تلاش برای نیل به این هدف در این وبلاگها درج شده است .
تلاش برای توسعه همه جانبه شهر و رهایی از این عقب ماندگی یا در کلمه ای مودبانه تر "توسعه نیافتگی" آن در زمینه های صنعتی، کشاورزی، ایجاد اشتغال،ورزش ،عرصه های فرهنگی و حتی ورود به دانشگاه ( حدود 8 سال از آخرین قبولی کنکوری های ریاضی آباده در دانشگاه صنعتی شریف میگذرد ) و مواردی از این دست ، از عواملی بود که جمعی از جوانان و البته دوست داران شهر را به ایجاد رسانه مجازی در جهت کمک به پیشرفت شهر ترغیب کرد .
مشکلات فرهنگی شهر دراین چند ساله ما مدعیان به حق داشتن بهترین شهر فرهنگی استان فارس را به شک واداشته است. نه اینکه در حال حاضر این عنوان را از دست داده باشیم نه ، کافیست چند صباحی در یکی دیگر از شهرهای استان زندگی کنید تا اختلاف فاحش فرهنگی شهر را با آنجا لمس کنید ولی آیا فقط با حرف و بدون کار فرهنگی، سالهای آینده نیز وضعبت شهر چنین خواهد بود ؟
وضعیت بحرانی اشتغال که به دلیل استان فارسی بودن شهر آباده است (استان فارس یکی از استانهای ضعیف صنعتی کشور است )، وضعیت نگران کننده اعتیاد در بین جوانان شهردر کنار وضعیت اسفناک اعتیاد میان مردان مسن تر شهر، شرایط نامناسب کشاورزی به عنوان یکی از پایه های توسعه هر منطقه که به علت شرایط اقلیمی و البته ناتوانی مسئولان گذشته در انتقال آب کشاورزی به شهر آباده است،در کنار سالها ظلم مدیریت کشور به این منطقه و عدم دلسوزی مسئولین عمدتاً غیر بومی شهر در سالیان گذشته که در بعضی مواقع به درجات بالایی از مدیریت در کشور هم رسیده اند ( هنوز در اذهان مردم شهر هست که جناب " ص " معاون وزیر کشور در رژیم گذشته در زمانی که سمیرم و اقلید و ابرکوه و سرحدات و بوانات و خرمبید جزئی از شهرستان بزرگ آباده بودند از اعطای فرمانداری کل به شهر خود امتناع کرد، در همان زمانی که شهرستانهای کوچکتری چون شهرکرد (دهکرد سابق) با نیمی از وسعت ،جمعیت و امکانات شهرستان آباده و شهر هایی دیگر از این دست .... چندی پس از دریافت فرمانداری کل، پس از انقلاب استان شدند ).
در کنار همه اینها نداشتن نماینده مستقل برای شهر معضلی بزرگ برای پیشرفت شهر است .
مطمئنا نماینده فعلی با این حجم کار در مجلس و کمیسیون ساست خارجی فرصت زیادی برای پیگیری مشکلات یک شهر هم ندارد چه برسد به سه شهر با این همه مشکلات و اگر قصوری هم از وی سر بزند نباید ایشان را زیاد مقصر دانست.
همه اینها از عوامل نابسامانی شهر از جهات مختلف است :
* بیمارستان شیک و آبرومند شماره دو امام خمینی اکنون انبار بیمارستان پیر فعلی شده است، چرا ؟
* عدم تلاش برای ساخت جاده ای مناسب برای بهمن و صغاد سالیانه چند نفر را در این دو مسیر به کام مرگ کشانیده است ؟
* بزرگراه اصفهان – شیراز هم که عاملی برای متروکه شدن شهرستان خواهد شد .
* دلیل عدم ایجاد توسعه دانشگاههای دولتی آباده چیست ؟ قناعت به دانشگاه آزاد اشتباهی غیر قابل جبران است چراکه با کاهش جمعیت دانش آموز کشور و نیز افزایش ظرفیت دانشگاههای دولتی که در جهت مبارزه دولت فعلی با دانشگاه آزاد شکل گرفت، تا چندی دیگر نیمی از دانشگاههای آزاد کشور رو به تعطیلی خواهد رفت .
* توسعه حد فاصل آباده تا سورمق و احداث کارخانه ها و کارگاه های صنعتی کوچک و بزرگ در این قسمت کمک چندانی به توسعه بیشتر شهر نمیکند در حالیکه مسیر آباده --- ایزدخواست با این همه فضای آزاد تشنه آباد شدن است و نقش فراوانی در کشیده شدن شهر به این قسمت میکند.
خبر ایجاد کارخانه فولاد با سرمایه گذاری 150 میلیون دلاری بخش خصوصی خبری مسرت بخش برای مردم بود و قابل تقدیر ولی آیا تا خبر مسرت بخش دیگر تا چه زمان باید صبر کرد؟
مطمئنا این مطالب نه در جهت نادیده انگاشتن تلاشهای مسئولین شهر که کمکی ناچیز برای نیل به اهداف آنان در توسعه شهر است .قبول است که شهر ما از هر منظری قابل مقایسه با شهرهای اطراف نیست اما چرا باید خودمان را با شهرهای کوچک اطراف مقایسه کنیم ؟
نگاه به بالا شهر را به بالا میکشد و با سرمشق قرار دادن شهرهای صنعتی کشور میتوان به آنان رسید که آنان نیز روزی همچون ما بوده اند .
---------------------------------------------------------------------
نوشته شده در تاریخ دوشنبه بیست و دوم مرداد ۱۳۸۶
